ต้นฉบับ
邑有王生行七,故家子。少慕道,聞勞山多仙人,負笈往遊,登一頂,有觀宇,甚幽。一道士坐蒲團上,素髮垂領,而神觀爽邁。叩而與語,理甚玄妙,請師之。道士曰:「恐嬌惰不能作苦。」答言:「能之。」其門人甚眾,薄暮畢集,王俱與稽首,遂留觀中。
凌晨,道士呼王去,授以斧,使隨眾採樵,王謹受教。過月餘,手足重繭,不堪其苦,陰有歸志。一夕歸,見二人與師共酌,日已暮,尚無燈燭,師乃剪紙如鏡,粘壁間,俄頃,月明輝壁,光鑒毫芒,諸門人環聽奔走。一客曰:「良宵勝樂,不可不同。」乃於案上取壺酒,分賚諸徒,且囑盡醉。王自思:「七八人,壺酒何能徧給?」遂各覓盎盂,競飲先釂,惟恐樽盡,而往復挹注,竟不少減,心奇之。俄一客曰:「蒙賜月明之照,乃爾寂飲,何不呼嫦娥來?」乃以箸擲月中,見一美人,自光中出,初不盈尺,至地,遂與人等,纖腰秀項,翩翩作霓裳舞。已而歌曰:「仙仙乎,而還乎,而幽我於廣寒乎?」其聲清越,烈如簫管。歌畢,盤旋而起,躍登几上,驚顧之間,已復為箸,三人大笑,又一客曰:「今宵最樂,然不勝酒力矣,其餞我於月宮可乎?」三人移席,漸入月中,眾視三人坐月中飲,鬚眉畢見,如影之在鏡中。移時,月漸暗,門人然燭來,則道士獨坐,而客杳矣。几上肴核尚存,壁上月,紙圓如鏡而已。道士問眾,「飲足乎?」曰:「足矣。」「足宜早寢,勿誤樵蘇。」眾諾而退。
王竊忻慕,歸念遂息。又一月,苦不可忍,而道士並不傳教一術,心不能持,辭曰:「弟子數百里,受業仙師,縱不能得長生術,或小有傳習,亦可慰求教之心,今閱兩三月,不過早樵而暮歸,弟子在家,未諳此苦。」道士笑曰:「我固謂不能作苦,今果然,明早,當遣汝行。」
王曰:「弟子操作多日,師略授小技,此來為不負也。」道士問何術之求?王曰:「每見師行處,牆壁所不能隔,但得此法,足矣。」道士笑而允之。乃傳以訣,令自咒畢,呼曰:「入之!」王面牆不敢入,又曰:「試入之。」王果從容入,及牆而阻。道士曰:「俛首驟入,勿逡巡。」王果去牆數步奔而入,及牆,虛若無物,回視,果在牆外矣。大喜,入謝。道士曰:「歸宜潔持,否則不驗。」遂資斧遣之歸。
抵家自詡遇仙,堅壁所不能阻,妻不信,王傚其作為,去牆數尺,奔而入;頭觸硬壁,驀然而踣,妻扶視之,額上墳起如巨卵焉。妻揶揄之,王慚忿,罵老道士之無良而已。
งานแปล
ในเมืองของเรามีบัณฑิตหนุ่มผู้หนึ่งแซ่หวัง เป็นบุตรคนที่เจ็ดแห่งตระกูลเก่าแก่ ตั้งแต่เยาว์วัยเขาใฝ่หาเต๋า ครั้นได้ยินว่าเขาเหลาซานมีเซียนอยู่มากมาย ก็สะพายหีบหนังสือไปท่องเที่ยว ขึ้นไปถึงยอดเขาลูกหนึ่งก็พบอารามแห่งหนึ่งที่สงัดเงียบยิ่งนัก นักพรตเต๋าท่านหนึ่งนั่งอยู่บนเบาะกก ผมขาวสยายลงถึงปกเสื้อ ทว่าสีหน้าแววตากลับสดชื่นองอาจ เขาเข้าไปเคาะประตูสนทนาด้วย เห็นว่าหลักธรรมลึกซึ้งล้ำเลิศนัก จึงขอเป็นศิษย์ นักพรตกล่าวว่า “เกรงว่าเจ้าเป็นคนบอบบางเกียจคร้าน ไม่อาจทนลำบากได้” เขาตอบว่า “ทนได้” ศิษย์ของท่านมีมากมาย ยามเย็นก็มาชุมนุมกันพร้อมหน้า หวังคำนับทุกคน แล้วจึงพำนักอยู่ในอารามนั้น
รุ่งเช้า นักพรตเรียกหวังไป มอบขวานให้ และสั่งให้ตามคนอื่นๆ ไปตัดฟืน หวังรับคำสอนด้วยความนอบน้อม ผ่านไปเดือนเศษ มือเท้าก็ด้านหนาเป็นหนังหนา ทนความทุกข์ยากนั้นไม่ไหว ในใจแอบคิดอยากกลับบ้าน คืนหนึ่งเขากลับมาถึง เห็นชายสองคนนั่งดื่มสุราอยู่กับอาจารย์ ตะวันตกดินแล้วแต่ยังไม่มีทั้งโคมทั้งเทียน อาจารย์จึงตัดกระดาษเป็นแผ่นกลมดั่งกระจก ปะติดไว้บนผนัง ครู่เดียวก็ปรากฏแสงจันทร์สว่างไสวทั่วผนัง ส่องเห็นกระทั่งเส้นขนเส้นผม บรรดาศิษย์พากันห้อมล้อมฟังและวิ่งรับใช้กันขวักไขว่ แขกคนหนึ่งกล่าวว่า “ราตรีงามเช่นนี้ ความสุขเช่นนี้ จะไม่ร่วมวงกันมิได้” แล้วหยิบกาสุราจากโต๊ะแบ่งให้บรรดาศิษย์ พร้อมกำชับให้ดื่มให้เต็มที่ หวังคิดในใจว่า “ผู้คนเจ็ดแปดคน สุรากาเดียวจะแจกให้ทั่วได้อย่างไร” ต่างคนต่างหาอ่างชามมา แย่งกันดื่มให้หมดก่อน เกรงว่าไหจะเหือดแห้ง ทว่าตักไปเทมาอยู่ กลับไม่พร่องลงเลย เขาแปลกใจนัก ครู่หนึ่งแขกคนหนึ่งกล่าวว่า “ได้รับพระคุณแสงจันทร์ส่องสว่าง แต่กลับดื่มกันเงียบๆ เช่นนี้ ไฉนไม่เรียกฉางเอ๋อมาเล่า” จึงเอาตะเกียบขว้างเข้าไปในดวงจันทร์ ก็เห็นหญิงงามนางหนึ่งก้าวออกมาจากแสงจันทร์ แรกทีเดียวสูงไม่ถึงหนึ่งฟุต พอถึงพื้นก็สูงเท่าคนทั่วไป เอวบางคอระหง ร่ายรำเสื้อสายรุ้งอย่างอ่อนช้อย แล้วขับร้องว่า “เป็นเซียนแล้วนะ กลับมาเถิด เจ้าจะขังข้าไว้ในวังกว้างหนาวเหน็บหรือ” เสียงนั้นใสกังวานรุนแรงดั่งขลุ่ยเสียงเซียว ร้องจบก็หมุนตัวลุกขึ้น กระโดดขึ้นไปบนโต๊ะ ขณะที่ทุกคนตกตะลึงมองอยู่ นางก็กลับกลายเป็นตะเกียบดังเดิม ชายทั้งสามหัวเราะดังลั่น แขกอีกคนกล่าวว่า “คืนนี้สนุกที่สุด ทว่าฤทธิ์สุราจะเกินกำลังแล้ว ส่งข้าไปส่งที่วังจันทร์ได้หรือไม่” ชายทั้งสามย้ายที่นั่ง ค่อยๆ เข้าไปในดวงจันทร์ ผู้คนมองเห็นทั้งสามนั่งดื่มอยู่ในดวงจันทร์ เห็นหนวดเคราคิ้วตาชัดเจนทุกประการ ดั่งเงาในกระจก ผ่านไปพักหนึ่ง จันทร์ค่อยๆ มืดลง บรรดาศิษย์จุดเทียนเข้ามา ก็เห็นนักพรตนั่งอยู่เพียงลำพัง แขกทั้งสามหายไปแล้ว บนโต๊ะยังมีอาหารและผลไม้เหลืออยู่ ส่วนจันทร์บนผนังก็เป็นเพียงกระดาษกลมดั่งกระจกเท่านั้น นักพรตถามทุกคนว่า “ดื่มพอแล้วหรือ” ตอบว่า “พอแล้ว” “พอแล้วก็ควรรีบนอน อย่าให้เสียการตัดฟืนตัดหญ้า” ทุกคนรับคำแล้วถอยออกไป
หวังแอบชื่นชมปรารถนา ความคิดจะกลับบ้านจึงสงบลง ผ่านไปอีกเดือน ความลำบากเหลือจะทนไหว ซ้ำนักพรตก็มิได้ถ่ายทอดวิชาใดเลย ใจเขาข่มไว้ไม่อยู่ จึงลาว่า “ศิษย์เดินทางหลายร้อยลี้มาเล่าเรียนกับอาจารย์ผู้เป็นเซียน ต่อให้ไม่ได้วิชาอายุวัฒนะ เพียงได้ถ่ายทอดความรู้เล็กน้อยก็พอปลอบใจผู้แสวงหาวิชา บัดนี้ผ่านมาสองสามเดือน มีแต่ตัดฟืนยามเช้ากลับยามค่ำ ศิษย์อยู่บ้านไม่เคยลำบากเช่นนี้เลย” นักพรตยิ้มกล่าวว่า “ข้าก็บอกแต่แรกแล้วว่าเจ้าทนความลำบากไม่ได้ บัดนี้เป็นจริงดังว่า พรุ่งนี้เช้าจะให้เจ้าไปเสีย”
หวังกล่าวว่า “ศิษย์ทำงานมาหลายวัน ขอท่านอาจารย์โปรดสอนวิชาเล็กน้อยสักอย่าง การมาครั้งนี้จะได้ไม่สูญเปล่า” นักพรตถามว่าต้องการวิชาอะไร หวังตอบว่า “ข้าเห็นที่ใดที่ท่านอาจารย์ผ่านไป กำแพงก็ขวางท่านไม่ได้ ขอเพียงได้วิชานี้ก็เพียงพอแล้ว” นักพรตยิ้มและรับปาก แล้วถ่ายทอดคาถาให้ ให้เขาท่องจนจบ แล้วร้องว่า “เข้าไป” หวังหันหน้าเข้ากำแพงไม่กล้าเข้า นักพรตกล่าวอีกว่า “ลองเข้าไปเถิด” หวังจึงเดินเข้าไปอย่างสงบ ครั้นถึงกำแพงก็ถูกขวาง นักพรตกล่าวว่า “ก้มหัวพุ่งเข้าไปเร็วๆ อย่าลังเล” หวังจึงถอยห่างจากกำแพงไปหลายก้าวแล้ววิ่งพุ่งเข้าไป พอถึงกำแพงก็ว่างเปล่าดั่งไม่มีสิ่งใด หันกลับมามอง ก็อยู่นอกกำแพงจริงๆ ยินดีนัก กลับเข้าไปขอบคุณ นักพรตกล่าวว่า “กลับไปต้องรักษาตนให้สะอาด มิฉะนั้นจะไม่ได้ผล” แล้วมอบเงินค่าเดินทางให้เขากลับไป
ถึงบ้านก็โอ้อวดว่าได้พบเซียน กำแพงแข็งแกร่งก็ขวางไม่อยู่ ภรรยาไม่เชื่อ หวังจึงทำตามที่ได้เรียนมา ถอยห่างจากกำแพงหลายฟุตแล้ววิ่งพุ่งเข้าไป ศีรษะชนกำแพงแข็ง ล้มลงอย่างกะทันหัน ภรรยาเข้ามาประคองดู ก็เห็นหน้าผากบวมนูนขึ้นเท่าไข่ใบโต ภรรยาเยาะเย้ย หวังทั้งอายทั้งโกรธ ได้แต่ด่านักพรตเฒ่าว่าไร้ความปรานีเท่านั้น